Na prośbę kilku osób zamieszczam prezentacje:

Po pierwsze — vivat efektywność. Jest to główny czynnik oceniany w już gotowych istniejących produktach.
W przypadku odtwarzaczy wideo efektywność zmierzyć nie jest łatwo, a same kryteria efektywności są dosyć subiektywne. Myślę, że jest sens ją oceniać wg aktywności wykorzystania podstawowych funkcjonalności odtwarzacza. Na przykład, jeżeli jest to player w serwisie społecznościowym, to należy go oceniać wg liczby osób, która współdzieli dane wideo w internecie czy tymże serwisie .

Po drugie — szybkość działania. Szybkość, czy prędkość, jak już użytkownik to sobie nazwie, ocenić jest prościej, o ile wymagane narzędzia są wbudowane do badanego playera.

Po trzecie — zdolność uczenia i zachowania wiedzy po dłuższej przerwie w użyciu (tzw. learnability). Ten czynnik jest również subiektywny i zmierzyć go można jedynie w sterylnych warunkach w laboratorium, co nie jest niemożliwe, chociaż wymaga czasu.

Ponieważ w następnym artykule zamierzam zaprojektować player wideo, nie taki wypasiony trójwymiarowy umieszczony w elektrodynamicznej czasoprzestrzeni, tylko taki zwykły, dla ludzi, stąd wybrałem do zbadanie najpopularniejsze projekty — od Youtube-a i Vimeo. Szczególni mi serce leży do experience testu Youtube-owego, ze względu na jego kontrowersyjny redesign ostatnimi czasy.

Postaram się wyróżnić ich plusy i minusy.

YouTube

Odtwarzacz tego serwisu ciągle się zmienia, przechodzi metamorfozy jednym słówem. Właśnie przez to postanowiłem go wziąć pod lupę.

Plusy:

• Możliwość zmiany rozdzielczości wideo.
• Zmiana głośności w jedno kliknięcie
• Wyciszenie jednym kliknięciem.
• Bardzo fajna i intuicyjna ikonka powiększenia na full screen.
• Wygodne przewijanie wideo.
• Po kliknięciu prawym przyciskiem myszki (PPM) można skopiować kod html, a także zobaczyć szczegóły wideo.
• Po kliknięciu na odtwarzany ekran wideo zatrzymujemy i wznawiamy odtwarzanie.

Minusy:

• Sporo funkcjonalności jest schowana pod prawym przyciskiem myszy. Podejrzewam, że spora część użytkowników może się o tym dowiedzieć czytając ten wpis.
• Regulator głośności w spornym miejscu (co ciekawe, sporo osób uważa, że sama funkcjonalność się poprawiła, tylko położenie się pogorszyło).
• Strzałka po prawej niejasną funkcją.
• Cały pasek funkcjonalności zajmuje kosztowną przestrzeń.
• Podczas odtwarzania pasek z postępem zmniejsza się do denerwujących wymiarów.
• Maksymalizacja poprzez dwuklik wywołuje często pauzę i ponownę odtworzenie.
• Interfejs sporo różni się od innych playerów  w tym desktopowych.

Vimeo

Odtwarzacz tego serwisu pozostaje bez zmian już bardzo długo. Uważam, że jest to uzasadnione, gdyż zmieniać w nim nie ma za bardzo co.

Plusy:

• Użytkownicy telewizorów czują się “lepiej” oglądając wideo w tym playerze dzięki ikonografii.
• Zmiana głośności w jeden klik.
• Intuicyjna i poprawnie działająca maksymalizacja.
• Najważniejsze elementy sterowania są dobrych wymiarów.
• Podczas odtwarzania interfejs bardzo taktycznie znika.
• Interfejs podobny do klasycznych odtwarzaczy.

Minusy:

• Aby obejrzeć wideo w HD obowiązkowo trzeba przejść na stronę vimeo.
• Nie można przewinąć wideo do odpowiedniej chwili, dopóki wideo nie załadowało się do tego momentu.

Widać, że sporo błędów wynika z funkcjonalności i na odwrót. Wynik tego krótkiego wieczornego przeglądu, trochę gruboskórnego i subiektywnego, będzie podstawą do dalszej pracy nad interfejsem playera. Na etapie opracowania prototypu należy unikać minusów istniejących interfejsów referencyjnych, starając się włączyć maksimum plusów w ten sposób optymalizując docelowy wynik. Oczywiście, po drodze nie wolno zgubić effektywności użycia i ogólne pozytywne wrażenie. Wkrótce, mam nadzieję, przedstawię prototyp odtwarzacza wideo.

Chwilę temu odwiedzając YouTube, zauważyłem,  że jedna z najczęściej używanych funkcji playera video — regulacja głośności — została przeniesiona z prawej strony na lewą (patrz niżej).

Czy to specjalnie projektanci z Ameryki dostosowali najpopularniejszy video-kontener do swojej leworęczności czy po prostu taki jest nowy trend zgodnie z jakimiś badaniami? Niestety nie wiem, i tym bardziej użytkownicy przyzwyczajeni do poniższych rozwiązań też nie będą wiedzieć. Czy taka zmiana jest na prawdę użyteczna? Nie wierzę…

[Show as slideshow]

[View with PicLens]

Jeżeli ktoś znajdzie temu uzasadnienie i zechce się w komentarzach podzielić — będę wdzięczny.

[UPDATE] Tak, może być jeszcze gorze. Dopiero co miliony użytkowników zdążyli ponarzekać, projektanci z Google Inc./Youtube dalej testują na królikach reakcję kolejnej zmiany (thx za informację artemida) Poniżej screenshot.

“Użyteczność to cały zestaw technik pomiarów i zaleceń, wynikających z długiej tradycji, której korzenie tkwią jeszcze w czasach sprzed ery komputerów: w ergonomii i wzornictwie przemysłowym.”

Kiedyś dawno temu nasza branża urodziła pojęcie “usability”, niefortunnie tłumaczone na polski “funkcjonalność” (w tłumaczeniu książki Pearrow-a by Helion), następnie “użyteczność”. Wykorzystując tylko te pojęcie można przeprowadzić pełnowartościowy test na profesjonalną przydatność w branży.
Przeczytajcie poniższe zdania:

• Usability tej aplikacji należy poprawić.
• Ten sajt ma niedostatecznie dobre usability.
• Interfejs jest zupełnie nie użyteczny.
• Słaba użyteczność to jak zła ekologia środowiska.

Jeżeli po przeczytaniu tego:

• nie macie ochoty pośmiać się lub popłakać,
• wasza twarz nie została skrzywiona poprzez niesmaczny grymas lub wyraz żałoby,
• wewnątrz nie rozpalił się ogień nienawiści,
• żadne z powyższych nie pasuje, a wciąż uważacie się za specjalistę,
• właśnie przypomnieliście sobie, że też nadużywacie powyższe zdania wykorzystując każdą (nie ważne czy właściwą) do tego okazję,

to gratuluję. Wykryto dyletanta, gdyż tylko dyletant może bez poczucia winy i własnego sumienia, z przerażającą stabilnością wykorzystywać termin, którego nie rozumie i nie umie używać właściwie.

Definicja zgodnie z ISO 9241–11 mówi, że:

Usability — the extent to which a product can be used by specified users to achieve specified goals with efficiency, effectiveness and satisfaction in a specified context of use.

Dodatkowo, trzeba pamiętać o innych definicjach (w poniższej tabelce zestawienie porównawcze “konceptów”):

Wystarczy 2-minutowej analizy, aby zrozumieć, że:

1. Użyteczność jest stopniem kilku wskaźników. Nie może być ona zła czy dobra. Usability nie można polepszyć lub pogorszyć, ale zwiększyć lub zmniejszyć.
2. Nie ma żadnego ogólnego stopnia użyteczności. Pojęcie użyteczności zawiera w sobie metryki, które mogą być skorelowane lub przeczyć sobie (np. szybkość uczenia się i szybkość “pracy” nie mogą być jednakowo wysokie).
3. Usability nie jest synonimem określeń tj. “wygoda”, “przyjazność”, “intuicyjność”, “zrozumiałość”, “łatwość” itp. Mówiąc o przyjazności pamiętajmy, że te słowo oznacza “przyjaźnie nastawiony do kogoś/czegoś, życzący dobra”. Ani grama tu stopnia efektywności, skuteczności czy satysfakcji.

Krótko mówiąc, użyteczność (ang. usability) nie ma synonimów i nie będzie ich dopóki, dopóty szanowana społeczność specjalistów nie umówi się wspólnie dokładać kolejne przymiotniki, rzeczowniki i inne części nie mające nic wspólnego z użytecznością.
Użyteczność to pojęcie z ciężkim losem i najprostszym sposobem na złagodzenie jego cierpienia jest wyłączenie tego słowa ze swojego słownika do momentu pełnego zrozumienia czym “ono” jest.
Przy okazji tego wylewu pragnę wyrazić uznanie Robertowi Drozdowi, bez którego pięknych wpisów świat polskiego usability nie byłby taki interesujący.

• Jeżeli użytkownik w ciągu 5 sekund nie zrozumie, po co jest ten sajt  - ON ODEJDZIE!
• Trzy przyciski na jednym ekranie?? Czyż Ty oszałał? Przecież UŻYTKOWNIK NIE POŁAPIE SIĘ!
• Kolor tła jest za wyraźny, NIKT nie będzie mógł długo patrzeć na stronę.
• UŻYTKOWNIK ODEJDZIE! Bounce rate, exit, to k-a-t-a-s-t-r-o-f-a!

Te i podobne stwierdzeniom mają wspólny mianownik, a nawet dwa.

1. Użytkownik (odwiedzający stronę) najczęściej jest pozbawiony motywacji pozostać i zrobić coś pożytecznego dla siebie.
2. Wszyscy użytkownicy są jednakowi, stanowią jedną całość (a nawet twór).

Gdyby wcześniej napisane 3 stwierdzenia nie bazowały na powyższych mianownikach, dopuszczane byłyby wyjątki. A tak — takie klauzule są BŁĘDNE! O ile co do pierwszej jeszcze można znaleźć pewne grono użytkowników (np. użytkujących sajty typu Circle jerk TGP ), to co do drugiego powiem krótko — absurd. Tym nie mniej, zachorować na przedstawienie o rzeczywistości w barwach ADU jest bardzo łatwo, zaś odrzucić powyższe lematy zupełnie odwrotnie. Można znaleźć wiele wpisów blogowych NIEspecjalistów branży projektowej, o tym, że np. nowy interfejs Allegro czy Grono jest koszmarny, straszny i w ogóle, gdzie większość uzasadnień bazuje na twierdzeniu ADU. Skutkiem takich stwierdzeń jest najczęściej masowa frustracja, demonstracja sieciowa i najważniejsze — brak uzasadnienia problemów interfejsu. I winna temu jest właśnie znowuż teoria ADU — cała intelektualna praca poszła się j…, kulturalnie mówiąc, na marne.

Osobiście też “zgrzeszyłem”, bez tego się nie obyło oczywiście. Ale walczyć z ADU trzeba, i od razu na dwóch frontach. Ważne jest aby w publicystycznym tłumie nie zapominać o tym, że każdy użytkownik jest inny, mogą być podobne, mogą być grupowani wg pewnych cech demograficznych, kolaboracyjnych etc., ale zawsze inni. Sformułowanie o 5 sekundach można ubrać zupełnie inaczej, i będzie to uzasadnione, np. “Jeżeli niektórzy z odwiedzających naszą stronę w ciągu 5 sekund nie zrozumie, po co jest ta strona, to on ją zamknie”, z kolei kwestia tego czy ci niektórzy są grupą docelową i czy należy o nich walczyć to już inna bajka.  Każdy raz przed zmianą interfejsu celem dogodzenia słabo zmotywowanym użytkownikom należy zastanowić, czy nie lepiej i czy można spróbować jakoś im tą motywację zwiększyć, nie sprowadzając produkt do poziomu złożoności cegły. Cegły też są potrzebne w życiu, lecz świat nie składa się tylko z nich…